Ζ) Αξιοποίηση των τοπικά διαθέσιμων  ΑΠΕ

Η ηλιακή ακτινοβολία αποτελεί την κυριότερη φυσική πηγή ενέργειας, και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τον ήλιο είναι προβλέψιμη.

 Σε γενικές γραμμές, ένα φωτοβολταϊκό σύστημα στην Ελλάδα παράγει κατά μέσο όρο ετησίως περί τις 1.300 κιλοβατώρες ανά εγκατεστημένο κιλοβάτ (KWh/έτος/KW). , ενώ στην περιοχή μελέτης μπορεί να φτάσει τις 1.400-1.500 KWh/έτος/KW.

Τα φωτοβολταϊκά, τα οποία μετατρέπουν την ηλιακή ακτινοβολία σε ηλεκτρικό ρεύμα, θεωρούνται τα ιδανικά συστήματα ενεργειακής μετατροπής καθώς

[α] χρησιμοποιούν την πλέον διαθέσιμη πηγή ενέργειας στον πλανήτη και

[β] παράγουν ηλεκτρισμό, που αποτελεί την πιο χρήσιμη μορφή ενέργειας

Ανάλογα με τον τύπο φωτοβολταϊκής τεχνολογίας που θα επιλέξει κανείς, μπορεί να επιτύχει μετατροπή της ηλιακής ενέργειας σε ηλεκτρική σε ποσοστό που κυμαίνεται από  από 5 έως 17 %.

Όλα τα φωτοβολταϊκά πάντως μοιράζονται τα παρακάτω πλεονεκτήματα:
-     μηδενική ρύπανση
-     αθόρυβη λειτουργία
-     αξιοπιστία και μεγάλη διάρκεια ζωής (που φθάνει τα 30 χρόνια)
-     απεξάρτηση από την τροφοδοσία καυσίμων για τις απομακρυσμένες περιοχές
-     δυνατότητα επέκτασης ανάλογα με τις ανάγκες
-     ελάχιστη συντήρηση
-     χρονική ταύτιση  της μέγιστης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας  με την μέγιστη ζήτησή της.

Κάθε κιλοβατώρα που παράγεται από φωτοβολταϊκά, και άρα όχι από συμβατικά καύσιμα, συνεπάγεται την αποφυγή έκλυσης 1,1 κιλών διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Ένα τυπικό φωτοβολταϊκό σύστημα του ενός κιλοβάτ, αποτρέπει κάθε χρόνο την έκλυση 1,4 τόνων διοξειδίου του άνθρακα, όσο δηλαδή θα απορροφούσαν δύο στρέμματα δάσους.

Σημαντικό μειονέκτημα των Φ/Β είναι το υψηλό κόστος των Φ/Β πλαισίων. Θεωρείται ωστόσο δεδομένο ότι η αύξηση της ζήτησης , η οποία είναι θέμα χρόνου, και η πρόοδος της τεχνολογίας σε αυτόν τον τομέα θα μειώσει σταδιακά το κόστος.

ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

Χρησιμοποιήθηκαν δύο εφαρμογές ,μιά απο τον ελλαδικό χώρο και μία απο τον διεθνή, προκειμένου να εξαχθούν συμπεράσματα, χρήσιμα για την εργασία.

Η πρώτη αφορά στην κατασκευή ενός υπερσύνχρονου οικισμού 435 "Ηλιακών Κατοικιών" για Έλληνες εργαζόμενους στην Πεύκη Αττικής

 Παθητικά συστήματα

Οι βασικοί κανόνες που εφαρμόσθηκαν στον πολεοδομικό και αρχιτεκτονικό σχεδιασμό των κτιρίων του Ηλιακού Χωριού είναι:
- Κατάλληλη διάταξη των κτιριακών όγκων, που λειτουργούν σαν φράγμα προστασίας από τους χειμερινούς ανέμους έτσι ώστε να  εξασφαλίζουν το μέγιστο χειμερινό ηλιασμό, αλλά και τον θερινό σκιασμό.
- Ελαχιστοποίηση των βορινών, ανατολικών και δυτικών ανοιγμάτων και χρήση νότιων ανοιγμάτων.
- Εκμετάλλευση της μάζας των υλικών του κελύφους των κτιρίων και ελαχιστοποίηση των θερμικών απωλειών με μονώσεις των τοίχων και των ορόφων και με διπλά υαλοστάσια

Ενεργητικά συστήματα

Στο “Ηλιακό Χωριό” έχουν εγκατασταθεί 6 βασικοί τύποι ενεργειακών συστημάτων .  Η θέρμανση χώρων και η παροχή ζεστού νερού οικιακής χρήσης γίνεται από 17 συνολικά διαφορετικούς συνδυασμούς αντλιών θερμότητας και ηλιακών συλλεκτών (κενού, επίπεδοι νερού και επίπεδοι αέρος). Η εξοικονόμηση ενέργειας υπολογίστηκε από την μελέτη μεταξύ 45-90% ανάλογα με το σύστημα.

Στα 34 παθητικά ηλιακά σπίτια του «Ηλιακού Χωριού» εφαρμόστηκαν συνδυασμοί των επικρατέστερων στον κόσμο συστημάτων βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής, που «αιχμαλωτίζουν» τον ήλιο χωρίς καμιά κατανάλωση συμβατικής ενέργειας. 

Για την αποτελεσματικότητα των ενεργειακών συστημάτων και γενικότερα, την  εξοικονόμηση ενέργειας στο Ηλιακό Χωριό,  αποφασιστικό ρόλο θα είχε ο βαθμός αποδοχής και η ορθολογική χρήση αυτών των συστημάτων από τους κατοίκους-χρήστες.

Το εγχείρημα δεν θεωρείται ιδιαίτερα επιτυχημένο, καθώς , παρά το εκτεταμένο πρόγραμμα ειδικής πληροφόρησης, η κακή «ενεργειακή συμπεριφορά» των κατοίκων, είχε τα αντίθετα από τα προσδοκόμενα αποτελέσματα.  

Η δεύτερη εφαρμογή, αφορά στην ανάπλαση της περιοχής του δήμου Kolding της Δανίας.

Η δημοτική αρχή, μετά από τη συναίνεση των κατοίκων, προχώρησε σε εκτεταμένη ανάπλαση 40 κτιρίων στα οποία στεγάζονται 129 κατοικίες, 6 επιχειρήσεις και 2 σύλλογοι

Στην μελέτη ανάπλασης, δόθηκε μεγάλη σημασία στην συλλογή του βρόχινου νερού, και στην επεξεργασία των λυμάτων με βιολογικό τρόπο, ώστε να  υπάρχουν μηδενικές απώλειες νερού από την περιοχή.

Η συλλογή νερού γίνεται από τα δώματα των κτιρίων σε ανοικτή δεξαμενή, και το νερό  διασχίζει την περιοχή σε ρυάκια, προκειμένου να μην μένει στάσιμο και να οξυγονώνεται, μέχρι να φτάσει στα σπίτια. Το νερό αυτό χρησιμοποιείται για βοηθητικές εργασίες.

Τα αστικά λύματα,μετά την αποσύνθεση των οργανικών υλών απο την υπεριώδη ακτινοβολία,διοχετεύονται  στην βιο-εγκατάσταση, όπου υφίστανται διάφορα στάδια φυσικής επεξεργασίας: Πρώτα περνάνε από δεξαμενή με φυτοπλαγκτόν, το οποίο δεσμεύει το CO2 . Αμέσως μετά από δεξαμενές με ζωοπλαγκτόν, και  με ψάρια , όπου καθαρίζονται από όλες τις οργανικές ουσίες. Στη συνέχεια οδηγούνται σε φυτώριο, όπου ποτίζονται μικρά φυτά, και τέλος το νερό φιλτράρεται μέσα από φυτείες καλαμιών και κρίνων για να φτάσει καθαρό στον υδροφόρο ορίζοντα.

Η αποτελεσματικότητα του συστήματος βιο-επεξεργασίας αμφισβητείται έντονα, διότι είναι σε θέση να ‘καθαρίσει’ μόνο το 5% των λυμάτων. Συνολικά το πρόγραμμα, θεωρείται από τα πλέον επιτυχημένα, καθώς η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση  των κατοίκων είναι συνεχής και αυξανόμενη, με αποτέλεσμα τη λειτουργία προγραμμάτων ανακύκλωσης και λοιπών οικολογικών δραστηριοτήτων, οι οποίες αποφέρουν έσοδα στην κοινότητα .

Λίγα λόγια για την Κάλυμνο

H Κάλυμνος, είναι το τέταρτο σε έκταση νησί των Δωδεκανήσων. Βρίσκεται στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο μεταξύ Λέρου και Κω, στο βόρειο τμήμα της Δωδεκανήσου  μεταξύ των γεωγραφικών μηκών 26ο 52’ έως 27ο 12’ και πλατών 36ο 55’ έως 37ο 5’           

Είναι έδρα επαρχίας στην οποία υπάγονται και τα νησιά Λέρος, Λειψοί, Πάτμος, Αστυπάλαια, Αρκοί και Αγαθονήσι.

Απέχει 1,5 ν.μ. από τη Λέρο, 6 ν.μ. από την Κω, 183 ν.μ. από τον Πειραιά και 14 ν.μ από τα Τουρκικά παράλια.         

Μορφολογία

Η Κάλυμνος χαρακτηρίζεται ορεινή- ημιορεινή, Η παρουσία πολυάριθμων και βαθιών χαραδρών και ορεινών όγκων είναι έντονη σε όλη την επιφάνεια του νησιού.

  Γεωλογία

Σε όλο το νησί κυριαρχούνΑσβεστόλιθοι και δολομίτες : Ανήκουν στην Πελαγονική ζώνη και έχουν ηλικία Τριαδικό-Κατ. Ιουρασικό ή Ιουρασικό.

Σεισμική επικινδυνότητα

Σύμφωνα με τον ισχύοντα αντισεισμικό κανονισμό, η Κάλυμνος κατατάσσεται στην ζώνη σεισμικής επικινδυνότητας Ι.

Υδρολογία

Η αποστράγγιση των επιφανειακών υδάτων γίνεται με πολλούς αλλά μικρού μήκους χείμαρρους οι οποίοι διατηρούν το νερό στο κοίλωμά τους για λίγες μόνο ώρες. Ο μεγάλος όγκος του νερού να καταλήγει στη θάλασσα, λόγω του υψηλού συντελεστή κατείσδυσης των ασβεστολιθικών πετρωμάτων.
Στο νησί σχηματίζονται δύο κύριες λεκάνες απορροής, της Καλύμνου και του Βαθέος.

Κλιματολογικά στοιχεία

Το κλίμα της Καλύμνου είναι μεσογειακού τύπου, και λόγω της θέσης του νησιού είναι από τα ηπι­ό­τερα της Ελλάδας.  Το μέσο ύψος βροχής κυμαίνεται μεταξύ 650-850 mm ετησίως με το 80-90% της βροχό­πτωσης να εμ­φανίζεται στο χρονικό διάστημα Οκτωβρίου - Μαρ­τίου.
Η ηλιοφάνεια ανέρχεται ετησίως σε 3000 ώρες. Ο αριθμός των αίθριων ημερών ανέρχεται σε 254 ημέρες που είναι σημαντικά α­νώτε­ρος του μ.ο. της Ελλάδας (121 ημέρες).
Σημαντικός ρυθμιστικός πα­ράγων του κλίματος της Κα­λύμνου είναι οι άνε­μοι. Επικρα­τέστεροι για την θερινή περίοδο είναι οι ΒΔ-Β-ΒΑ, ενώ για την χειμερινή περίοδο οι  ΝΔ.

Κατά τη θερινή περίοδο η ξηρασία ανέρχεται σε υψηλό επίπεδο. Η σχετική υγρασία παρουσιάζει μέγιστο από 70 έως 75% περίπου κατά την περίοδο Νοεμβρίου – Μαρτίου και ελάχιστο  60 – 65% τους μήνες Ιούνιο- Ιούλιο

Χλωρίδα-πανίδα

Στους ορεινούς όγκους του νησιού συναντάμε εξαιρετικά μεγάλη ποικιλία από ποώδη φυτά (522 είδη) , θάμνους και φρύγανα. Τα αυτοφυή δέντρα είναι η χαρουπιά, η αδραμυτιά, η βελανιδιά και η αγριελιά.
Στις αμμώδεις ακτές  απαντώνται επίσης χαρακτηριστικά είδη όπως ο κρίνος της θάλασσας, οι γαλατσίδες οι αγκαθιές κλπ, ενώ στις κοιλάδες γίνεται καλλιέργεια εσπεριδοειδών, αμπελιών, κηπευτικών κλπ.

Η πανίδα της Καλύμνου αποτελείται από μικρά θηλαστικά , έντομα, και πουλιά και 13 είδη αμφιβίων και ερπετών.
Εδώ επιβιώνουν πολλά από τα σπανιότερα είδη πουλιών όπως ο Αιγιόγλαρος, το Κιρκινέζι, ο Σπιζαετός και το Χρυσογέρακο, η κουκουβάγια Τυτώ, και πολλά άλλα πιο κοινά είδη. Είναι επίσης «σταθμός» για πολλά μεταναστευτικά πουλιά . Στην θαλάσσια πανίδα του νησιού και των βραχονησίδων ανήκουν όλα τα θαλάσσια είδη που είναι χαρακτηριστικά του Αιγαίου ( οστρακοειδή, μαλάκια, αφρόψαρα κλπ). Θα συναντήσουμε επίσης, τη Μεσογειακή φώκια (Monachous monachous), τη θαλάσσια χελώνα (Caretta caretta ) και τρία είδη δελφινιών: το κοινό δελφίνι, το ζωνοδέλφινο, και το ρινοδέλφινο.

Ιστορικά στοιχεία

Τα πρώτα στοιχεία για την Κάλυμνο και τους κατοίκους της συναντάμε στα Ομηρικά έπη . Εκτοτε, Φοίνικες, Πέρσες, Σαρακηνοί, Ενετοί, Ιωαννίτες ιππότες, και τέλος Τούρκοι και Ιταλοί, κατέκτησαν το νησί στο πέρασμα των αιώνων.

Κατα την περίοδο των Ιωαννιτών ιπποτών, χτίζεται το κάστρο της Χώρας ή Πέρα κάστρο σε μια θέση που αποτελεί φυσικό οχυρό.Το κάστρο, υπήρξε για πολλά χρόνια το μοναδικό κέντρο ζωής του νησιού, καθώς οι αλεπάλληλες επιθέσεις των πειρατών εμποδίζουν την οικιστική ανάπτυξη σε οποιδήποτε άλλο σημείο. 

Η Κάλυμνος παραδόθηκε στους Τούρκους μετά την πτώση της Ρόδου, το 1523, και έμεινε υπο τουρκική κατοχή έως τον Απρίλη του 1912 όταν την κατέλαβαν οι Ιταλοί.

Κατα τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, και κατ’επέκταση του φιρμανιού που αρχικά αφορά μόνο στη Σύμη, δίνεται και στους Καλύμνιους το δικαίωμα της σπογγαλιείας σε όλη την επικράτεια της αυτοκρατορίας  . Ετσι, η σπογγαλιεία γίνεται σιγά-σιγά, σημαντικός πόρος για την οικονομική ζωή του νησιού, η οποία εξακολουθεί να βασίζεται στην γεωργία, την κτηνοτροφία και την αλιεία.

Η οικονομική άνθιση που βασίζεται όλο και περισσότερο στη σπογγαλιεία, αλλα και ο περιορισμός της πειρατείας γύρω στο 1660, επιτρέπει την επέκταση του οικισμού του κάστρου και έξω απ’αυτό. Ετσι δημιουργείται ο οικισμός της Χώρας (Χωριό), ενώ η ανάγκη για εντατικότερη καλλιέργεια της γής, οδηγεί στην δημιουργία οικιστικών αγροτικών πυρήνων, στις περιοχές Στιμένια και Βαθύ.

Η άνθιση του εμπορίου και της σπογγαλιείας του 18ου αι. φέρνει την οικονομική ανάπτυξη στο νησί, την αύξηση του πληθυσμού  και επομένως την οικιστική  ανάπτυξη.

Το 1860 αρχίζει η μετακίνηση του πληθυσμού προς το λιμάνι, όπου δημιουργήθηκε ο οικισμός της Πόθιας. Ο παραλιακός αυτός οικισμός ολοκληρώθηκε κατα την περίοδο της ιταλοκρατίας. Εκεί μεταφέρεται σιγά-σιγά το κέντρο βάρους της οικονομικής και κοινωνικής ζωής του νησιού.

Οι Ιταλοί έμειναν στο νησί μέχρι τις 7 Μαρτίου του 1948  που τα δωδεκάνησα ενώθηκαν με την Ελλάδα. Τότε χαράσσεται το οδικό δίκτυο του νησιού και η οικιστική ανάπτυξη γίνεται κατα μήκος του κεντρικού δρόμου

Εκτοτε η Κάλυμνος ακολουθεί την πορεία της ελληνικής περιφέρειας. Το μεταναστευτικό κύμα της δεκαετίας του ’50 κυρίως προς Αμερική και Αυ-στραλία, ο οικοδομικός οργασμός της δεκαετίας του ’60  και του ‘70, η επ-έκταση των οικισμών κυρίως με τουριστικά καταλύματα  της δεκαετίας του ’80.

Τα τελευταία χρόνια, η οικονομική κρίση μαστίζει το νησί , καθώς, εκτός της  διεθνούς ύφεσης , η αρρώστια του σφουγγαριού που ξεκίνησε από την δεκαετία του 1980 και συνεχίζεται,  έχει επιφέρει βαρύτατο πλήγμα στην οικονομία του νησιού. Επιπλέον, ο μεταναστευτικός πληθυσμός μειώνεται και  κατά συνέπεια  μειώνεται η εισροή συναλλάγματος.

Η κρίση  στον τουρισμό, έχει πλήξει ιδιαίτερα την Κάλυμνο. Η δυναμικότητά της σε κλίνες είναι κατά πολύ μικρότερη  από αυτή των γειτονικών νησιών Ρόδο και  Κω, και ο θεματικός ή εναλλακτικός τουρισμός βρίσκεται ακόμα στα σπάργανα.

Δημογραφικά στοιχεία

Ο πληθυσμός της Καλύμνου είναι 16.411 κάτοικοι και παρουσιάζει αύξηση της τάξης του 3,8% σε σχέση με την απογραφή του 1991.
Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες ο εποχιακός πληθυσμός ανέρχεται στους 5.500 κατοίκους.

Οικονομική δραστηριότητα – Απασχόληση

Όσο αφορά στο ποσοστό του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, αυτό φαίνεται στον πίνακα  που ακολουθεί. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΥΕ το μεγαλύτερο ποσοστό (56,18%) απασχολείται στον τριτογενή τομέα και το μικρότερο στον πρωτογενή (15,3%) εκ του οποίου το μεγαλύτερο ποσοστό αφορά στις διάφορες μορφές αλιείας. 

Πρωτογενής τομέας

Οι κλάδοι του πρωτογενούς τομέα παραγωγής, είναι η γεωργία, η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία, η αλιεία και η σπογγαλιεία.
 -Γεωργία: Η γεωργική γη κατέχει μικρό ποσοστό, περίπου το 5% του συνόλου των εκτάσεων του νησιού.
- Κτηνοτροφία : Παρότι η μεγαλύτερη έκτασή του νησιού καλύπτεται από βοσκοτόπους η κτηνοτροφία δεν είναι ανεπτυγμένη.
- Μελισσοκομία: Η μελισσοκομία, υπήρξε από την αρχαιότητα , βασική απασχόληση  για τους κατοίκους της Καλύμνου. Η  σημερινή παραγωγή σε εκλεκτό θυμαρίσιο μέλι , ανέρχεται σε 70 περίπου τόνους το χρόνο , με σαφώς αυξητική τάση.
- Αλιεία: Η αλιεία είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένη στην Κάλυμνο.  Ο αριθμός των ερασιτεχνικών σκαφών είναι ιδιαίτερα σημαντικός και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ξεπερνά το συνολικό αριθμό των επαγγελματικών παράκτιων σκαφών Είναι φανερό ότι η παράκτια αλιεία έχει μεγάλη σπουδαιότητα για την περιοχή και για την πλειονότητα των ντόπιων ψαράδων.
- Ιχθυοκαλλιέργειες : Στην Κάλυμνο υπάρχουν 8 μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας ετήσιας παραγωγής 1000-1200 tn (τσιπούρες) και μία μονάδα παραγωγής γόνου.   
- Σπογγαλιεία: Η Κάλυμνος για αρκετές δεκαετίες , στήριξε σε μεγάλο βαθμό την οικονομική της ανάπτυξη στη σπογγαλιεία και στην επεξεργασία και εκμετάλλευση των διεθνούς φήμης σπόγγων της. Η σπογγαλιεία μέχρι το 1986 έφτανε σε ετησία παραγωγή πάνω από 30 tn  (με αλιεία στην Κρήτη, Ιταλία, Β. Αιγαίο και Λιβυκό πέλαγος) Από το 1986 και μετά η παραγωγή σπόγγων άρχισε να πέφτει κατακόρυφα και έφτασε τον ελάχιστο όγκο της (3,5 tn ) το 1993. Κύρια αιτία της πτώσης ήταν μια ασθένεια η οποία έπληξε τα σφουγγάρια.
Σήμερα γίνεται εισαγωγή σφουγγαριού από την Αμερική, επεξεργασία και επανεξαγωγή. Η ποιότητα, όμως, αυτού του σφουγγαριού είναι σαφώς κατώτερη αυτής του τοπικά παραγόμενου, με αποτέλεσμα να δυσφημίζεται ο σπόγγος της Μεσογείου.

Δευτερογενής τομέας

Η Κάλυμνος δεν έχει να επιδείξει ιδιαίτερα σημαντικές δραστηριότητες στο δευτερογενή τομέα. Σημαντικότερες βιοτεχνίες, είναι οι εγκαταστάσεις επισκευής και κατασκευής σκαφών στο καρνάγιο, που εξυπηρετούν και τα γύρω νησιά, η βιοτεχνία επεξεργασίας και συντήρησης φυσικών σπόγγων και μια βιομηχανία παραγωγής και επεξεργασίας πλαστικού σφουγγαριού.

Τριτογενής τομέας

Ο τριτογενής τομέας παραγωγής περιλαμβάνει το εμπόριο, τον τουρισμό με την εστίαση, τις μεταφορές και επικοινωνίες, τις τραπεζοασφαλιστικές εργασίες κι τις λοιπές υπηρεσίες του Δημοσίου και Ιδιωτικού τομέα.
 - Τουρισμός: Το ξενοδοχειακό δυναμικό του Νησιού σήμερα αποτελείται -σύμφωνα με στοιχεία του ΕΟΤ- από 34 ξενοδοχεία, μια μονάδα Bungalows και 13 συγκροτήματα επιπλωμένων διαμερισμάτων. Επίσης, υπάρχουν 470 ενοικιαζόμενα δωμάτια. Οι διαθέσιμες κλίνες  ανέρχονται σε 2.964.

Υποδομές

Πρόσβαση – Οδικό δίκτυο

Η πρόσβαση στο νησί γίνεται αποκλειστικά μέσω θαλάσσης. Το αεροδρόμιο βρίσκεται υπό κατασκευή τα τελευταία 20 χρόνια, , γι αυτό τα αεροπορικά δρομολόγια γίνονται μέσω της Κώ. 

Στο νησί υπάρχει ένας κύριος οδικός άξονας ο οποίος διασχίζει τους δύο μεγάλους οικισμούς Πόθια και Χώρα με προσανατολισμό ΑΝΑ-ΔΝΔ και  συνεχίζει παραλιακά μέχρι το βορειότερο άκρο του νησιού. Η κατάσταση του οδικού δικτύου είναι μέτρια.

Ενέργεια

Ενας αυτόνομος σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος 13 ΜW , καλύπτει τις ανάγκες των νησιών Καλύμνου, Λέρου και Λειψών. Η κατάσταση του δικτύου είναι πεπαλαιωμένη, με αποτέλεσμα τις εκτεταμένες διακοπές σε περιόδους υπερφόρτωσης του δικτύου ( Ιούλιο-Αύγουστο) ή μεγάλης κακοκαιρίας ( Δεκέμβριο-Φεβρουάριο)

Ύδρευση-Αποχέτευση

Το νησί υδροδοτείται από γεωτρήσεις που καταλήγουν στο δίκτυο ύδρευσης. Οι γεωτρήσεις αυτές υδρομαστεύουν  καρστικούς ασβεστόλιθους.Το νερό του δικτύου είναι υφάλμυρο, εξ αιτίας  υπεράντλησης του υδροφορέα   και γι αυτό χρησιμοποιείται μόνο για βοηθητικές εργασίες.

Οι κάτοικοι προμηθεύονται πόσιμο νερό από γεωτρήσεις και φυσικές πηγές.  Παρόλα αυτά,  τους καλοκαιρινούς μήνες, υπάρχει υπερκατανάλωση, με αποτέλεσμα την διακοπή υδροδότησης σε ορισμένες περιοχές για μερικές ώρες της ημέρας.

 Το δίκτυο ύδρευσης είναι πεπαλαιωμένο. Εξ’αιτίας των  σαθρών σωληνώσεων σημειώνονται απώλειες που  υπολογίζονται σε 30-35%. Επιπλέον οι σωληνώσεις  είναι επικίνδυνες για την δημόσια υγεία, αφού στο μεγαλύτερο ποσοστό τους είναι κατασκευασμένες από  αμίαντο.

Το κεντρικό δίκτυο αποχέτευσης βρίσκεται υπό κατασκευή. Στο μεγαλύτερο τμήμα του νησιού τα λύματα συγκεντρώνονται δεξαμενές  ( βόθροι).

Στο στάδιο της κατασκευής βρίσκεται και ο βιολογικός καθαρισμός του νησιού , ο οποίος προβλέπεται να είναι έτοιμος τον Δεκέμβριο του 2006. 

Εκπαίδευση

Στο νησί υπάρχουν 14 δημοτικά σχολεία, 3 γυμνάσια-Λύκεια, και ένα κέντρο εκπαίδευσης ΑΜΕΑ. Επίσης, στην Κάλυμνο υπάρχει η μοναδική σχολή Δυτών, που λειτουργεί σε πανελλαδικό επίπεδο, και λειτουργεί υπό την αιγίδα του δήμου.

Υγεία

Το  νοσοκομείο της Καλύμνου, λειτουργεί με αρκετές ειδικότητες ιατρών , προκειμένου να καλύψει  τις ανάγκες της επαρχίας Καλύμνου (Κάλυμνος-Λέρος- Πάτμος,Αστυπαλαια, Λειψοί- Αγαθονήσι- Αρκοί). Παρά τις σημαντικές ελλείψεις σε προσωπικό και μηχανήματα, το νοσοκομείο διαθέτει τον ένα από τους τρεις θαλάμους υπερβαρικής ιατρικής και από τους πλέον σύγχρονους που υπάρχουν στην Ελλάδα.

Στοιχεία χρήσης γής     

Οι χρήσεις γης περιλαμβάνουν γενικά:
- Οικισμούς
-Τουριστικη και παραθεριστική κατοικία, που συγκεντρώνονται κυρίως σε παράκτιους οικισμούς του νότιου και δυτικού τμήματος του νησιού.
- Γεωργική γη στην περιοχή Άργους και Βαθύ
- Δάση και θάμνοι – περιοχές μακκίας/φρυγανικής βλάστησης

Η οικιστική ανάπτυξη οδήγησε στην ενοποίηση των οικισμών Πόθιας – Χώρας που   συνεχίζεται προς Πάνορμο- Μυρτιές-Μασούρι.  Μέσα στο πολεοδομικό συγκρότημα υπάρχουν ακόμα περιοχές που καλλιεργούνται (περιοχή «Ελιές» στον Πάνορμο) .

Γεωργική γη  υψηλής παραγωγικότητας υπάρχει στο Βαθύ,  όπου καλλιεργούνται  κυρίως εσπεριδοειδή,  και στο οροπέδιο του Άργους.

Παραθεριστική κατοικία υπάρχει στα Βλυχάδια, τις Μυρτιές, το Μασούρι και τα Αργινώντα, Σκάλια και  Εμπορειό. Οι παραθεριστικές κατοικίες του Πανόρμου τείνουν να μετατραπούν σε μόνιμες.

Δάση και υψηλό πράσινο υπάρχει στη νότια πλευρά του νησιού(Πόθια) και στη νότια πλευρά της Τελένδου. Όλο το υπόλοιπο νησί καλύπτεται από θάμνους, χλόη, και αρωματικά φυτά , ιδανικά για τη μελισσοκομία.                                                                                    

Δομημένο περιβάλλον

Η Κάλυμνος αποτελείται     από δύο μεγάλους οικισμούς και αρκετούς μικρότερους.

Ο πρώτος μεγάλος οικισμός η Χώρα ή Χωριό, η πρώτη πρωτεύουσα του νησιού  

Και η Πόθια , η σημερινή πρωτεύουσα

Ακολουθούν άλλοι μικρότεροι οικισμοί : Βλυχάδια, Αργος, Βαθύ, Πάνορμος , Μυρτιές, Μασούρι, Αργινώντα, Σκάλια, Εμπορειός.

Tυπολογία

 - Μονόχωρο :

 Ο αρχικός πυρήνας  κατοικίας είναι το «μονόχωρο» (κατζά). Η κάτοψή του είναι μακρόστενη , με εσωτερικές διαστάσεις, μέχρι 4,50-5,00μ πλάτος, και μέχρι 7,50-8,00μ μήκος. Το ύψος του φτάνει τα 2,50-3,00μ Η πόρτα τοποθετείται στο κέντρο της μακριάς πλευράς ώστε να χωρίζει τον χώρο σε δύο βασικές λειτουργίες .

 

α) στον χώρο του ύπνου με υπόσκαφο αποθηκευτικό χώρο και β) στον χώρο της κουζίνας με εντοιχισμένους χώρους φύλαξης.

Τα κουφώματα τοποθετούνται έτσι ώστε, καθένας από τους δύο χώρους, να φωτίζεται και κυρίως να αερίζεται επαρκώς.

Τυπολογικά ακολουθεί :
 - το Ανωκάτωγο: Ο τύπος αυτός διαμορφώνεται σε περιοχές με έντονη κλίση.   

 - τα Διπλά σπίτια: Πρόκειται για δίπατα σπίτια που οι όροφοι επικοινωνούν μεταξύ τους με εξωτερική σκάλα .

  - τα Νεοκλασικίζοντα: Εδώ έχουν αρχίσει επηρροές απο το εξωτερικό, όταν οι μεγάλες εμπορικές οικογένειες, μεταφέρουν στην Κάλυμνο τον νέο-κλασικισμό και αρχίζει η  εισαγωγή οικοδομικών υλικών από το εξωτερικό. 
Ετσι, αντικαθίσταται το δώμα με δίριχτη στέγη με γαλλικό κεραμίδι και αέτωμα ή τετράριχτη στέγη με γαλλικό κεραμίδι.    

Κατασκευαστικά στοιχεία

 - Στέγες: Αρχικά, η στέγαση ήταν μόνο επίπεδη, γιατί εκτός από το γεγονός ότι η συλλογή του βρόχινου νερού αποτελούσε κυρίαρχη προτεραιότητα για την επιβίωση των κατοίκων, η κατασκευη του  δώματος υπαγορεύεται και από τα διαθέσιμα ντόπια υλικά.

Η γεφύρωση του ανοίγματος μεταξύ των τοίχων γίνεται με δοκάρια (μεσσές)από ντόπια ξυλεία ή εισαγόμενη από τα Ανατολικά παράλια της Τουρκίας (κατράνι). Είναι ανθεκτικά, αλλά το μέγεθός τους είναι περιορισμένο. Αυτός είναι ο λόγος της αυστηρής προσήλωσης στο μακρόστενο σχήμα της κάτοψης που δεν μπορεί να επεκταθεί στο πλάτος του.

 Πάνω από τις μεσιές, τοποθετούνται καλάμια που καλύπτουν το διάκενο και παρέχουν την απαιτούμενη θερμομόνωση. Πάνω από τα καλάμια, τοποθετείται μια στρώση από θάμνους, και πάνω από τους θάμνους, 5-6εκ. φύκια. Πάνω από τα φύκια ρίχνεται η λάσπη. Τέλος, μπαίνει η πατελιά. Είναι αργιλώδες χώμα, με μεγάλη συνεκτικότητα, και καθόλου υδροπερατότητα, που προσφέρει στεγανότητα στην κατασκευή .

 Οταν το δώμα αντικαθίσταται από τις στέγες, δίριχτες ή τετράριχτες, αυτές κατασκευάζονται με μικρές κλίσεις, και καλύπτονται με γαλλικό, κυρίως, κεραμίδι. Περιμετρικά για τη διαμόρφωση των ρύσεων υψώνεται το στηθαίο ώστε να δημιουργηθεί το λούκι που θα διοχετεύσει το νερό της βροχής στις υδρορροές και κατόπιν στις στέρνες.

 - Τοίχοι: Οι εξωτερικοί τοίχοι πάχους 55-60εκ. είναι φτιαγμένοι από ντόπια πέτρα style='color: #FF6600'> . Ως συνδετικό υλικό χρησιμοποιείται η λάσπη ή το ασβεστοκονίαμα.
Οι εσωτερικοί τοίχοι, είναι κατασκευασμένοι από ένα διπλό ξύλινο σκελετό, ο οποίος γεμίζει με  μείγμα από  άχυρα, ασβέστη και άμμο και σοβαντίζεται και από τις δύο πλευρές.

 - Δάπεδα: Το δάπεδο στο ισόγειο βρίσκεται 20-40εκ. κάτω από το υψόμετρο της αυλής και αρχικά αποτελείται από καλά πατημένο χώμα. Στον όροφο, το δάπεδο είναι ξύλινο. Αποτελείται από μια σειρά μεσιές (όπως στο δώμα), και καλύπτεται από σανίδωμα.

 - Κουφώματα: Τα κουφώματα κατασκευάζονται από την ίδια ντόπια ξυλεία που κατασκευάζονται τα δοκάρια στα δάπεδα και το δώμα.

Αρχικά, υπήρχαν μόνο τα εξώφυλλα, τα οποία ήταν συμπαγή «ταμπλαδωτά», άνοιγαν προς τα μέσα και ασφάλιζαν με σιδερένιες μπάρες (κοντομίρια). Αργότερα, όταν εμφανίστηκαν τα τζαμλίκια, προστέθηκαν  εξωτερικά των κουφωμάτων και άνοιγαν προς τα έξω. Αυτός ο τρόπος κατασκευής των κουφωμάτων, εφαρμόστηκε και στις μεταγενέστερες κατασκευές, παρά την υπάρχουσα τεχνογνωσία, για οικονομικούς κυρίως λόγους αλλα ενδεχομένως και  για λόγους ασφαλείας.

Το μέγεθος των κουφωμάτων είναι μικρό, αλλα οι παρειές των τοίχων λοξεύουν προς τα μέσα και το πρέκι τους είναι τοξωτό. Ετσι πετυχαίνουν τις λιγότερες δυνατές θερμικές απώλειες, με τον καλύτερο δυνατό φωτισμό του χώρου. Παρόλα αυτά, ο φωτισμός των χώρων, με τα σημερινά δεδομένα, θεωρείται πλημμελής.

 Όμως, γνωρίζοντας ότι, στη διάρκεια της μέρας, όλες οι λειτουργίες του σπιτιού μεταφέρονται στην αυλή, γίνεται κατανοητή η σχετική αδιαφορία για τον σωστό φωτισμό του χώρου.

Ο αερισμός εξασφαλίζεται από την μελετημένη τοποθέτηση των ανοιγμάτων. Πάνω από την πόρτα, υπάρχει συχνά ένα πολύ μικρό άνοιγμα (20χ20εκ), που εξασφαλίζει τον συνεχή αερισμό του σπιτιού και κλείνει πρόχειρα τον χειμώνα. (Εσωτερικά, σε αυτό το σημείο, κρεμόταν το καλάθι με τα ευαίσθητα τρόφιμα για την καλύτερη διατήρησή τους.)

η μορφή
Η αρχή της συμμετρίας και η λιτή γεωμετρικότητα της μορφής, χωρίς περιττά μορφολογικά στοιχεία, είναι κυρίαρχες αξίες στη διαμόρφωση των όψεων. Το μέγεθος και η θέση των ανοιγμάτων υπαγορεύει η λειτουργικότητα και δευτερευόντως η αισθητική.

Η πλαστικότητα της μορφής και το παιχνίδι των όγκων, επιτυγχάνεται από τις μεγάλες υψομετρικές διαφορές και την έντονη ηλιοφάνεια.

Το αισθητικό αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό αφού τόσο η κλίμακα των κτιρίων όσο και η ένταξή τους στο τοπίο αποτελούν ένα σύνολο ιδιαίτερης αισθητικής αξίας.

Σημερινή κατάσταση:
Η Κάλυμνος ακολούθησε  την πορεία της ελληνικής περιφέρειας:
Το μεταναστευτικό κύμα της δεκαετίας του ’50 κυρίως προς Αμερική και Αυστραλία, και ο οικοδομικός οργασμός της δεκαετίας του ’60  και του ’70. Η  επέκταση των οικισμών έγιναν χωρίς κανένα πολεοδομικό σχέδιο και καμία μέριμνα για τη διατήρηση των παραδοσιακών οικιστικών πυρήνων, με αποτέλεσμα , την σχεδόν ολοσχερή καταστροφή τους.

Η μεγαλύτερη καταστροφή, συντελέστηκε στον οικισμό της Χώρας, καθώς, η αύξηση του εισαγωγικού εμπορίου και η μείωση της σπογγαλιευτικής δύναμης της Καλύμνου έπληξε αυτόν τον οικισμό που ήταν τόπος κατοικίας κυρίως των σφουγγαράδων. Το  κύμα μετανάστευσης στέρησε τον οικισμό από τις παραγωγικές του ηλικίες, με αποτέλεσμα την συνεχή υποβάθμισή του. Όμως, ο  έντονος τοπικισμός των Καλύμνιων, δεν επέτρεψε την ολοσχερή εγκατάλειψη του Χωριού.  Γι αυτό, με την εισροή  συναλλάγματος, άρχισε και η μαζική κατεδάφιση των μικρότερων σπιτιών, για την ανέγερση μεγαλύτερων ,και  με σύγχρονες ανέσεις. Συγχρόνως, έγινε και η επέκταση του οικισμού προς τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Αυτό  κράτησε δύο δεκαετίες(’60 & ’70) που συμπίπτουν με την «χρυσή εποχή » της οικοδομής.

Το προεδρικό διάταγμα, 694 Δ’  ήρθε να βάλει την ταφόπλακα σε κάθε ελπίδα ατομικής προσπάθειας για τη διάσωση των παλιών κτισμάτων. Αλλά και η λαθεμένη εφαρμογή του με τη στείρα αναπαραγωγή μορφολογικών στοιχείων, καταστρατηγώντας τη λειτουργική,  μορφολογική και περιβαλλοντική αξία των κτιρίων που υποτίθεται ότι ήσαν τα πρότυπα, απαξίωσε στα μάτια των κατοίκων ακόμα και την ίδια την  έννοια του παραδοσιακού κτιρίου.

Τον ίδιο ρυθμό  ακολούθησε η οικιστική ανάπτυξη  και στους υπόλοιπους οικισμούς του νησιού.

ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ : ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΡΓΙΝΩΝΤΑ

Η κοιλάδα , στο παρελθόν αποτέλεσε την πηγή από όπου προμηθεύονταν τα  αγροτικά τους προϊόντα  οι διπλανοί οικισμοί “Εμπορειός” και  “Σκάλια” , από τους οποίους τα Αργινώντα προμηθεύονταν κτηνοτροφικά προϊόντα και προϊόντα αλιείας.

Ο κόλπος και ο οικισμός , προστατεύονται φυσικά  από τους επικρατούντες  χειμερινούς νοτιοδυτικούς  ανέμους απο τις νησίδες Τέλενδο και Καλαβρό, και από τους ψυχρούς Βόρειους ανέμους , απο τον ορεινό όγκο  που βρίσκεται βόρεια του οικισμού. Αυτό καθιστά τον οικισμό, ιδανικό για διαμονή όλους τους μήνες του χρόνου.

Γεωλογία

Στην περιοχή μελέτης, απαντώνται αλλουβιακές αποθέσεις, καθ’όλο το βάθος από 0,00 έως 10,50 μ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα ερευνητικών γεωτρήσεων, η στάθμη του υπόγειου Υδάτινου ορίζοντα βρίσκεται σε βάθος 5,50 μ. από τη στάθμη του φυσικού εδάφους και η θεμελίωση θα πρέπει γίνεται με ισοϋψείς πεδιλοδοκούς με  ελάχιστο πλάτος πέλματος Β= 1,50 μ. και το βάθος της θεμελίωσης κατ ελάχιστο να είναι 1,50 μ. κάτω από τη στάθμη λειτουργίας του δαπέδου του κτιρίου.

Υδρολογία

Για τις ανάγκες ύδρευσης της περιοχής λειτουργεί μια γεώτρηση η οποία την τροφοδοτεί με νερό καλής ποιότητας. Το δυναμικό είναι μικρό,αλλά είναι το μοναδικό που μπορεί να εξυπηρετήσει τις ανάγκες σε νερό σε τοπικό  επίπεδο, έστω και πλημμελώς.

Μικροκλίμα

Εκτός από τα κλιματολογικά δεδομένα που ισχύουν σε όλο το νησί, σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του μικροκλίματος διαδραματίζει η θαλάσσια αύρα, ο άνεμος ,δηλαδή,  που πνέει με κατεύθυνση από τη θάλασσα στην ξηρά , καθώς μεταφέρει ψυχρές  αέριες μάζες εμπλουτισμένες με υδρατμούς.

Παραδοσιακός πυρήνας

Στην βόρεια πλαγιά του οικισμού , είναι διαμορφωμένος ο παραδοσιακός πυρηνας του οικισμού. Πρόκειται για 12 κτίρια αντιπροσωπευτικά της λαϊκής αρχιτεκτονικής της Καλύμνου. Ο οικισμός έχει νότιο προσανατολισμό και είναι κτισμένος στους πρόποδες του βορινού ορεινού όγκου. Η επιλογή της θέσης αυτής , εξασφάλιζε στους κατοίκους:
- Βραχώδες , και επομένως στέρεο έδαφος για τη θεμελίωση  των κτιρίων
- Συνθήκες υγιεινής ,  που εξασφαλίζονται από το επικλινές του εδάφους ( ηλασμός/αερισμός, παρά την κοντινή απόσταση των κτιρίων)
- Συνθήκες ασφάλειας, που εξασφαλίζονται από την γειτνίαση με άλλους κατοίκους, και από τη χωροθέτηση του οικισμού ώστε να υπάρχει έλεγχος των επικίνδυνων σημείων εισόδου του εχθρού.
- Εξασφάλιση του μέγιστου δυνατού χώρου για  καλλιέργεια

Τα  κτίρια είναι μονόχωρα μακρόστενα πετρόχτιστα κτίρια, με νότιο κυρίως και μερικές φορές ανατολικό προσανατολισμό. 

  Η πρόσβαση στα σπίτια αυτά γίνεται με ένα δαιδαλώδες δίκτυο κοινόχρηστων και   ιδιωτικών χώρων με μεγάλη ποικιλία πλατών που καθορίζεται από την κλίση και το είδος του εδάφους .Αυλές και δίοδοι, είναι τόσο καλά ενταγμένοι στο δίκτυο αυτό, ώστε πολλές φορές δεν είναι ξεκάθαρο πού σταματά ο κοινόχρηστος χώρος και αρχίζει ο ιδιωτικός. Ο δρόμος αντιμετωπίζεται απο τους κατοίκους ως  κοινόχρηστος χώρος, που είναι προέκταση της αυλής τους. Οι δρομίσκοι σκουπίζονται και  ασπρίζονται σαν να ήταν μέρος της ιδιοκτησίας τους. Η εξωστρέφεια χαρακτηρίζει τόσο τον οικισμό,  όσο και την ιδιοσυγκρασία των κατοίκων.

Τα κτίρια , τόσο στο μέγεθος όσο στη  διαρρύθμιση, τα υλικά και τον τρόπο κατασκευής ακολουθούν  τα πρότυπα των μονόχωρων κατασκευών του οικισμού της Χώρας.

Η βιοκλιματική τους συμπεριφορά ως προς την θερμική άνεση κρίνεται πολύ ικανοποιητική. Οι πέτρινοι τοίχοι πάχους 55-60 εκ.  έχουν μεγάλη θερμοχωρητικότητα ώστε να αποδίδουν στον εσωτερικό χώρο με χρονική καθυστέρηση την θερμότητα από την ηλιακή ενέργεια, ενώ  η ελαχιστοποίηση των κουφωμάτων είναι ο μόνος τρόπος να μειωθούν στο ελάχιστο οι θερμικές απώλειες. Αντίθετα, την άνοιξη, το κτίριο ασπρίζεται με ασβέστη ώστε να ανακλάται η ηλιακή ακτινοβολία προς αποφυγήν της υπερθέρμανσης.

Ακόμα, τους καλοκαιρινούς μήνες, η αυτοσχέδια πέργκολα με αναρριχόμενο φυλλοβόλο ( κληματαριά, μποκαμβίλια  κ.λ.π) πρόσφερε επαρκή προστασία από την υπερθέρμανση του κελύφους, και το μικρό δυτικό παράθυρο ήταν αρκετό για τον δροσισμό του κτιρίου.

Η κατάσταση των κτιρίων αυτών είναι  κακή και  σχετίζεται με την εγκατάλειψη, την μακρόχρονη απουσία συντήρησης και επισκευής, το γεγονός ότι κατοικούνται απο χαμηλά εισοδήματα.

Νεόκτιστα

Τα κτίρια αυτά είναι ώς επί το πλείστον παραθεριστικές κατοικίες των κατοίκων άλλων οικισμών του νησιού, και κατοικούνται κυρίως τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες .

Η οικιστική επέκταση  έγινε εκατέρωθεν του επαρχιακού δρόμου και προς την κοιλάδα. Ο νέος οικισμός δείχνει να αναπτύσσεται κατα μήκος του δρόμου που ξεκινά από τον επαρχιακό δρόμο ,  περνάει μπροστά από τον παραδοσιακό πυρήνα ,και  έχει κατεύθυνση προς ανατολικά.

 Τα  νέα  κτίρια  είναι τοποθετημένα σε μικρή ή καθόλου απόσταση από το δρόμο και ο προσανατολισμός τους ακολουθεί την πορεία του δρόμου. Η εξωστρέφεια αρχίζει να μειώνεται αισθητά.

Πρόκειται για 48 κτίρια στην πλειοψηφία τους ισόγεια (40). Από αυτά τα 44 έχουν χρήση  κατοικίας, 1 αγροτικής αποθήκης, και 3  καταστήματα.

Έντεκα από αυτά τα κτίρια, έχουν κτιστεί πριν το 1980, γεγονός που μας διαβεβαιώνει πως δεν έχουν θερμομονωθεί καθόλου.

Γενικά, η κατάσταση αυτών των κτιρίων είναι  καλύτερη , αλλά στην βιοκλιματική απόκριση  παρουσιάζουν ποικίλες  αποκλίσεις. Οι αποκλίσεις αυτές αφορούν:
- κακό προσανατολισμό των κτιρίων (κυρίως δυτικός).
- Τοποθέτηση σκεπαστών βεραντών σε  λάθος θέση των κτιρίων ( νότιες & βόρειες όψεις).
- Κακή επιλογή μεγέθους και θέσης κουφωμάτων .
- Πλημμελής ή καθόλου μόνωση στους τοίχους και το δώμα.
- Φτωχή περιβαλλοντική συμπεριφορά των υπαίθριων χώρων.

Υπαίθριοι χώροι

Ως προς τον παραδοσιακό πυρήνα, αναφέρθηκε ήδη, πως ελεύθεροι χώροι στην ουσία, είναι οι αυλές και οι κοινόχρηστοι χώροι (δίοδοι) ανάμεσα στα κτίρια. Είναι δηλαδή ο κενός χώρος ανάμεσα στον κτισμένο χώρο.

Παρά το γεγονός ότι είναι ελάχιστοι σε έκταση, ο ρόλος και η χρησιμότητά τους είναι πολλαπλοί.
-  Οι αυλές φυτεύονται με φυλλοβόλα αναρριχόμενα, ώστε να προσφέρουν την επιθυμητή σκίαση τους καλοκαιρινούς μήνες χωρίς να στερούν την ευεργετική ηλιακή ακτινοβολία τον χειμώνα.
- Οι δίοδοι που  ακολουθούν τις υψομετρικές καμπύλες  είναι παράλληλες με την κατεύθυνση των βορειοδυτικών καλοκαιρινών ανέμων, επιτρέποντας με αυτόν τον τρόπο την απρόσκοπτη κυκλοφορία του ανέμου σε όλο τον οικισμό. Οι κάθετοι δίοδοι διαμορφώνονται σε ακανόνιστα σκαλοπάτια και  προστατεύονται  από τους ψυχρούς βόρειους ανέμους του  χειμώνα  με τα κτίρια, καθώς είναι καμπυλωτές  και διέρχονται τις αυλές των σπιτιών.

Όπως αναφέρθηκε νωρίτερα, τα νέα κτίρια  τοποθετήθηκαν με κριτήριο την προσβασιμότητά τους στον βασικό δρόμο. Ο υπαίθριος χώρος, προκύπτει από το υπόλοιπο του κτισμένου που αντιμετωπίζεται ξεχωριστά από κάθε ιδιοκτήτη και ανεξάρτητα από αυτόν του όμορου οικοπέδου.

 Συγχρόνως, οριοθετείται κάθε ιδιοκτησία, έτσι  ώστε ο μοναδικός χώρος , προσιτός στον επισκέπτη, να είναι ο δρόμος και οι μικροί δίοδοι που οδηγούν στις επιμέρους ιδιοκτησίες. Αυτές , αντιμετωπίζονται ως αποκλειστικά δημόσιοι χώροι, για τους οποίους δεν υπάρχει μέριμνα ούτε από το δήμο , ούτε από τους κατοίκους. Έτσι , ο μεν κεντρικός δρόμος, είναι επιστρωμένος με μπετόν και εκτεθειμένος σε όλες τις καιρικές συνθήκες , οι δε δίοδοι, είναι αδιαμόρφωτοι χωματόδρομοι .

Αδιαμόρφωτος, παραμένει και ο ελεύθερος χώρος γύρω από τα κτίρια, με αποτέλεσμα να μην αξιοποιείται , η φύτευση για την προστασία τους και για την βελτίωση του μικροκλίματος. Αντίθετα, παρατηρείται η λάθος επιλογή  φύτευσης σε πολλές περιπτώσεις.

Διαπιστώνεται λοιπόν, ότι παρά το γεγονός ότι στον παραδοσιακό πυρήνα οι ελεύθεροι χώροι είναι ελάχιστοι, εντούτοις, η βιοκλιματική τους λειτουργία είναι τέτοια, ώστε η θερμική άνεση τόσο το χειμώνα όσο και το καλοκαίρι είναι σαφώς καλύτερη από αυτήν στην περιοχή των νεόκτιστων.

Θεσμικό πλαίσιο

Όλοι οι οικισμοί του νησιού, σύμφωνα με το Π.Δ. 29/8/80 ΦΕΚ 694 Δ’ 8/12/80 έχουν χαρακτηριστεί ως παραδοσιακοί. Ως εκ τούτου, όλες οι οικοδομικές δραστηριότητες, χρειάζονται την έγκριση του ΣΧ.Ο.Π. (Υπ. Αιγαίου) για τα εντός οικισμού και της ΕΠΑΕ για τα εκτός οικισμού.

Οροι δόμησης

Η αρτιότητα του οικοπέδου ορίζεται σε εμβαδόν 2.000 m², (πρόσωπο 25,00m, βάθος 40,00m).
Ο συντελεστής δόμησης σε όλο το νησί ( πλην των παραδοσιακών πυρήνων Πόθιας και Χώρας),  είναι 0,40.
Η επιτρεπόμενη κάλυψη  30%
Οροφοι  : 2
Το επιτρεπόμενο ύψος 7,00 και κατα παρέκκλιση 10,00 m.( όταν λόγω της κλίσης του εδάφους δημιουργείται τρίτος όροφος).
Τα κτίρια μπορούν να τοποθετούνται σε απόσταση 1,25 m από τον άξονα του δρόμου, αν ο δρόμος είναι πολύ στενός,  ενώ μεταξύ τους τα κτίρια μπορούν να έχουν απόσταση 0 ή ≥2,50 μ.

Υφιστάμενες πηγές ρύπανσης

Στερεά απόβλητα

Ο κόλπος Αργινώντα, είναι εκτεθειμένος στους  βορειοδυτικούς άνεμους, που είναι οι επικρατούντες καλοκαιρινοί , και οι οποίοι συχνά μεταφέρουν απορρίμματα στην παραλία του κόλπου.  Για τον ίδιο λόγο , συχνά το νερό της θάλασσας κοντά στην παραλία δεν είναι αρκετά διαυγές, με αποτέλεσμα να μήν είναι  ιδιαίτερα ελκυστική τοποθεσία για τους κολυμβητές.

Ατμοσφαιρική ρύπανση

Μοναδική πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης και θορύβου, είναι ο επαρχιακός δρόμος που διασχίζει τον οικισμό.
 Η κυκλοφορία τον χειμώνα είναι ελάχιστη αφού οι κάτοικοι που διαμένουν στους βόρειους οικισμούς είναι ελάχιστοι και δεν υπάρχουν κοινόχρηστες δραστηριότητες.
Από την άνοιξη, και μέχρι  το φθινόπωρο, η κυκλοφορία αυξάνεται με αποτέλεσμα να υπάρχει επιβάρυνση από ατμοσφαιρικούς ρύπους και θόρυβο.
Μέρος των παραπάνω ρύπων οδηγούνται στη θάλασσα όπου διασπώνται  . Το μεγαλύτερο μέρος οδηγείται , λόγω των επικρατούντων ανέμων προς τον οικισμό.
Σημαντικό πρόβλημα δημιουργεί ο δρόμος  ως προς την ασφάλεια των κατοίκων. Οι οδηγοί δεν μειώνουν ταχύτητα καθώς διασχίζουν τον οικισμό, και η μειωμένη ορατότητα δυσχεραίνει περισσότερο την κατάσταση.

Κοινωνικό - οικονομικό περιβάλλον

Όπως προαναφέρθηκε , τα μελτέμια (ΒΔ άνεμοι) στα οποία είναι εκτεθειμένος ο κόλπος, μεταφέρουν στην παραλία διάφορους ανθρωπογενείς, κυρίως, ρύπους (πλαστικά, ξύλα, πίσσες κλπ), όλους τους καλοκαιρινούς μήνες.

.Επίσης, παρά την μηδαμινή απόσταση από την παραλία, στο μεγαλύτερο τμήμα του οικισμού, δεν υπάρχει οπτική επαφή με την θάλασσα, λόγω της πολύ μικρής  κλίσης του εδάφους στην κοιλάδα.

 Οι δύο παραπάνω λόγοι, ήταν αρκετοί για  να αποθαρρύνουν τους τουριστικούς παράγοντες να επενδύσουν, μέχρι τώρα, στην κοιλάδα των Αργινωντών.

Τα Αργινώντα συνεχίζουν να διατηρούν αρκετά ελαιόδεντρα, αμυγδαλιές και συκιές. Η συλλογή και επεξεργασία των καρπών τους , μαζί με τη μελισσοκομία, είναι η βασική απασχόληση των κατοίκων.

Η μοναδική τριτογενής οικονομική δραστηριότητα που υπάρχει στην περιοχή , είναι τα τρία καταστήματα ( εστιατόρια) , που προσφέρουν τοπικά εδέσματα με θέα στον κόλπο. Η δραστηριότητα αυτή, την τελευταία δεκαετία έχει ανοδική πορεία λόγω της γειτνίαση τους με τα περισσότερα αναρριχητικά πεδία και την προσέλευση αναρριχητών .

Προοπτικές

Η ανάπτυξη του αναρριχητικού τουρισμού, σε συνδυασμό με κάποια έργα που κατασκευάζονται ή μελετάται η κατασκευή τους,  ενδέχεται να αλλάξουν δραματικά τον χαρακτήρα της περιοχής.
Τα έργα αυτά είναι :

 1.  Περιφερειακός δρόμος Αργινώντα – Βαθύ.

Όπως φαίνεται και στον χάρτη, ο περιφερειακός δρόμος που κατασκευάζεται τώρα,έχει μήκος 10,3 km και  ενώνει τον βορειότερο οικισμό με τον ανατολικότερο. Το έργο αυτό προβλέπεται να διευκολύνει την μεταφορά των αγροτικών προϊόντων του Βαθύ, αλλά συγχρόνως θα αυξήσει τις μετακινήσεις, καθώς οι κάτοικοι, θα μπορούν να κάνουν οδικώς  τον γύρο του νησιού.

2. Καταδυτικό πάρκο
Το έργο αυτό προβλέπει χερσαίες εγκαταστάσεις  ( Κέντρο Πληροφόρησης Θαλάσσιου Περιβάλλοντος και Καταδύσεων),και υποθαλάσσιες εγκαταστάσεις(τεχνητούς υφάλους )  

Φιλοδοξία των μελετητών του έργου είναι :
Για  το θαλάσσιο περιβάλλον:
-           η αύξηση της αλιευτικής παραγωγής και της βιοποικιλότητας του βυθού.
-           Η αξιοποίηση  της  οικολογικής αξίας της περιοχής, που  είναι ιδιαίτερα σημαντική,  εξαιτίας της μεγάλης έκτασης και της καλής κατάστασης των λιβαδιών Ποσειδωνίας.
-     Η αξιοποίηση της μεγάλης αισθητικής αξίας που προσφέρει το έντονο ανάγλυφο του βυθού με εναλλαγή των κλίσεων, που καθιστά την περιοχή κατάλληλη για όλα τα στάδια καταδυτικής εμπειρίας

Για τις χερσαίες εγκαταστάσεις:
-     Να αποτελέσουν κέντρο  πληροφόρησης- ευαισθητοποίησης στην καταδυτική ιστορία της Καλύμνου που αποτελεί το σημαντικότερο τμήμα της πολιτιστικής της κληρονομιάς. 
-     Να αποτελέσουν κέντροπεριβαλλοντικής εκπαίδευσης, εκπαίδευσης στην κατάδυση, οργανωμένης ξενάγησης
 -     Να αποτελέσουν μοχλό προώθησης των τοπικών προϊόντων.

Η λειτουργία του έργου, αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τους επισκέπτες στην περιοχή Αργινώντα, αλλά  και συνολικά στο νησί. 

Τόσο ο καταδυτικός όσο και ο αναρριχητικός τουρισμός, είναι είδη του εναλλακτικού τουρισμού, που διευρύνουν σημαντικά την τουριστική περίοδο, καθώς , για μεν τις αναρριχήσεις  οι ιδανικές εποχές  είναι η άνοιξη και το φθινόπωρο , για δε τις καταδύσεις προσφέρονται όλες οι εποχές του χρόνου.

Η ανάπτυξη αυτών των δραστηριοτήτων θα έχει σαν αποτέλεσμα, την αύξηση της ζήτησης καταλυμάτων  στην περιοχή. Επιπλέον, αναμένεται  και η μόνιμη εγκατάσταση περισσοτέρων κατοίκων στα Αργινώντα και τους κοντινούς οικισμούς.

Παράλληλα, όσον αφορά στην αναρρίχηση,  αναμένεται  να   δημιουργηθούν νέα επαγγέλματα, όπως ,  οδηγοί και προπονητές  και νέες επιχειρήσεις, όπως καταστήματα εμπορίας και ενοικίασης ειδών  αναρρίχησης, βιοτεχνίες κατασκευής υλικών, σχολών αναρρίχησης,  κλπ.

Όσον αφορά στην κατάδυση, θα αξιοποιηθεί το υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό, οι υπάρχουσες υποδομές, η εμπειρία, και η τεχνογνωσία που αποτελούν την  πολιτιστική κληρονομιά του νησιού.

 3. Κέντρο μελιού

Κατά τον μελισσοκομικό συνεταιρισμό «ο θυμαρίτης» , η μελισσοκομία στην Κάλυμνο, εκμεταλλεύεται μόλις το 30% του θυμαριού στο νησί, καθώς οι περισσότερες περιοχές ,δεν είναι προσβάσιμες. Το μέλι το οποίο παράγεται , είναι  εξαιρετικής ποιότητας , γεγονός που οφείλεται στην ποιότητα του θυμαριού και του κλίματος (ανοιξιάτικης ανθοφορίας και ξηροθερμικού κλίματος).

Την αύξηση της παραγωγής θα βοηθήσουν
 1) Μια μονάδα πιστοποίησης της ποιότητας των πρωοϊόντων μελιού και
2) μια μονάδα συσκευασίας  μελιού. Και τα δύο προωθούνται απο τον συνεταιρισμό και χρηματοδοτούνται απο κοινοτικά κονδύλια.

Συμπερασματικά, αναμένεται μια αύξηση του πληθυσμού μόνιμου αλλά κυρίως παραθεριστικού στην περιοχή, η προσέλευση του οποίου θα μεταβάλει την υπάρχουσα οικιστική, οικονομική και περιβαλλοντική κατάσταση στον οικισμό.

Το γεγονός θα αυξήσει τις μετακινήσεις, τις ενεργειακές ανάγκες αλλά και την ατμοσφαιρική και ηχητική ρύπανση και θα επιβαρύνει τις υπάρχουσες υποδομές. Επιπλέον, θα κλονίσει την υπάρχουσα ισορροπία στη  χλωρίδα και πανίδα της περιοχής, αλλά και θα θέσει σε κίνδυνο την ποιότητα και ποσότητα των φυσικών πόρων.

Για την αποτελεσματική διαχείριση των παραπάνω προοπτικών και κινδύνων, η εργασία στοχεύει  στην  κατάρτιση ενός πλαισίου κατευθύνσεων για την αειφόρο  ανάπτυξη του οικισμού Αργινώντα , προκειμένου να αποτελέσει πρότυπο ήπιας ανάπτυξης και για τους άλλους μικρούς οικισμούς στης Καλύμνου.

Βασικά κριτήρια της ανάπτυξης αυτής είναι    

•  Η ευημερία της τοπικής κοινωνίας.
• Η προστασία της παραγωγικής  και κοινωνικής συνοχής. 
• Η προστασία της φύσης και των φυσικών πόρων.  
• Η προστασία και η τόνωση των παραδοσιακών επαγγελμάτων.
• Η εξοικονόμηση ενέργειας και η χρήση ΑΠΕ.  
• Η προστασία και η ανάδειξη  της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Εκπονήθηκε λοιπόν ένα βασικό σχέδιο (master plan), που θα δώσει τις γενικές και ειδικές αυτές κατευθύνσεις ανάπτυξης που έχουν σχέση, τόσο με τον δομημένο και τον υπαίθριο χώρο, όσο και με τις χρήσεις γής, και τις υποδομές.

Οδικό δίκτυο - κυκλοφορία

Κριτήριο για την οργάνωση της κυκλοφορίας είναι η με κάθε τρόπο διευκόλυνση και ενθάρρυνση της κίνησης των πεζών, και των μετακινήσεων με ποδήλατα, αφού οι υψομετρικές διαφορές στο μεγαλύτερο τμήμα του οικισμού είναι μηδαμινές. Ετσι :

• Το τμήμα του επαρχιακού δρόμου που διασχίζει τον οικισμό, διαμορφώνεται σε δρόμο ήπιας κυκλοφορίας.
• Δημιουργούνται δύο μεγάλοι χώροι στάθμευσης , ένας στην είσοδο και ένας στην έξοδο του οικισμού.
• Δημιουργείται δίκτυο ποδηλατοδρόμων-πεζόδρομων, που διασχίζει τον οικισμό και ενώνεται με την παραλία διαμέσου της υπάρχουσας οδού η οποία πεζοδρομείται.  
• Ο  υπάρχων δρόμος του οικισμού διατηρείται , αλλά μετατρέπεται σε πεζόδρομο, χωρίς να αποκλείεται κίνηση οχημάτων όταν αυτό χρειάζεται ( τροφοδοσία, μετακίνηση ΑΜΕΑ κλπ).

Ελεύθεροι χώροι

Οι ελεύθεροι χώροι, αποτελούν το μεγαλύτερο τμήμα του οικισμού και έχουν τις παρακάτω διαβαθμίσεις:

• Χώροι στάθμευσης .
  Δύο κύριοι χώροι στάθμευσης, τοποθετούνται στα δύο άκρα του οικισμού,  στο όριο του οικισμού με την επαρχιακή οδό.
• Χώροι συγκέντρωσης.
  Στο βορειοδυτικό τμήμα του οικισμού δίπλα στην εκκλησία, στο παραλιακό τμήμα και στο εσωτερικό του οικισμού
• Διαμορφωμένοι χώροι πρασίνου.
  Είναι οι χώροι που διαμορφώνονται σε συγκεκριμένα σημεία του οικισμοί, και καλούνται να υποστηρίξουν διάφορες λειτουργίες. Τέτοιοι χώροι είναι :
  α) Τα σημεία διασταύρωσης των πεζόδρομων, 
  β) στα όρια του οικισμού με την επαρχιακή οδό, 
  γ) Στην παραλιακή περιοχή, δυτικά της επαρχιακής οδού, 
  δ) στις αυλές των κατοικιών και ε) σε επιλεγμένα σημεία του οικισμού 
• Γεωργική γή :
  Επιπλέον της υπάρχουσας γεωργικής γης, προτείνεται η ανακατασκευή των αναβαθμών, στους πρόποδες του βόρειου και νότιου ορεινού όγκου.  
• Κενοί αδιαμόρφωτοι χώροι: 
  Διάσπαρτοι στον οικισμό για την ανάπτυξη της τοπικής χλωρίδας και πανίδας.

Ειδικές χρήσεις

• Καταδυτικό κέντρο :
  Ο ελεύθερος παραλιακός χώρος βορειοδυτικά του οικισμού
• Κέντρο μελιού:
  Στο βορειοδυτικό τμήμα του οικισμού , δίπλα στον υπαίθριο χώρο της εκκλησίας.
• Γενική κατοικία
  Σε όλο τον οικισμό υπάρχουν διάσπαρτες όλες οι μη οχλούσες χρήσεις: Κατοικία μικρεμπόριο, χώροι αναψυχής και εστίασης, και χώροι παροχής υπηρεσιών.  Οι νέοι ξενώνες θα κατασκευαστούν  στους ελεύθερους χώρους των οικοπέδων και θα είναι ένας ξενώνας των 10 κλινών σε κάθε οικόπεδο που έχει οικοδομήσιμη έκταση.

Θεσμικό πλαίσιο

Εκτός των προαναφερομένων, δεν καθορίζονται περιοχές ειδικής χρήσης. Αντίθετα, ενθαρρύνεται η ανάμιξη μη οχλουσών χρήσεων, προκειμένου, να ενισχυθεί η κοινωνική συνοχή που χαρακτηρίζει όλους τους οικισμούς του νησιού.

Οι όροι δόμησης, δεν αλλάζουν ως προς τον συντελεστή δόμησης(0,40), κάλυψης (30%) και επιτρεπόμενων ορόφων (2) προκειμένου να μη δημιουργηθεί κοινωνική αναστάτωση. Συζητείται όμως, η μείωση της αρτιότητας από 2,000 m² σε 1,000m², ώστε να αποτραπεί ο κατακερματισμός των ιδιοκτησιών με την οριζόντια διανομή.

Αυτά που αλλάζουν σε σχέση με το ισχύον Π.Δ. είναι:

1.        Η απόσταση από τον άξονα του δρόμου από τα 1,25 m στα 6,50m, για να διασφαλιστεί ο απρόσκοπτος ηλιασμός των κτιρίων.

2.        Ενθαρρύνεται η δημιουργία υπόγειου ή ημιυπόγειου χώρου, για την παθητική θέρμανση και ψύξη των κτιρίων.

3.        Ενθαρρύνεται η δημιουργία υδατοδεξαμενής συλλογής βρόχινου νερού.

4.        Υποχρεωτική φύτευση του 50% τουλάχιστον ελεύθερου χώρου του οικοπέδου

Επίσης, θα πρέπει να θεσπιστούν μια σειρά κινήτρων και αντικινήτρων, προκειμένου να μην τροποποιηθούν οι αξίες γής, και η κοινωνική διαστρωμάτωση του οικισμού. Για παράδειγμα θα μπορούσε να μην επιτραπεί να κατασκευαστούν περισσότερες των δύο οικοδομές σε κάθε οικόπεδο, και τα τουριστικά καταλύματα που θα κατασκευαστούν, να είναι  ξενώνες που δεν θα  ξεπερνούν τις 10 κλίνες, ώστε να μην αλλάξει η κλίμακα του οικισμού.

 Είναι δηλαδή σημαντικό, η ανάπτυξη που θα ακολουθήσει να είναι ήπια. Να διατηρηθεί ο αγροτικός χαρακτήρας του οικισμού, και η κλίμακα της περιοχής, και , οι ξενώνες να εισφέρουν συμπληρωματικά στο εισόδημα των κατοίκων.

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Η πρόταση στοχεύει :

-     Στην ελαχιστοποίηση των ενεργειακών αναγκών του οικιστικού συνόλου (υπάρχοντος και νέου) με τον κατάλληλο σχεδιασμό χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης.

-     Στην μέγιστη αξιοποίηση των τοπικά διαθέσιμων ΑΠΕ

Η ελαχιστοποίηση των ενεργειακών αναγκών του οικισμού, θα επιχειρηθεί με τον βιοκλιματικό σχεδιασμό, ο οποίος θα εφαρμοστεί :

• Σε πολεοδομική κλίμακα, για την εξασφάλιση κατάλληλων συνθηκών στο μικροκλίμα της περιοχής  ( ηλιασμός, σκιασμός, αερισμός κλπ.)

• Σε κτιριακή κλίμακα, με την εφαρμογή συστημάτων και τεχνικών εξοικονόμησης ενέργειας, και παθητικών συστημάτων ηλιασμού, ηλιοπροστασίας,  φυσικού φωτισμού , αερισμού και δροσισμού.

Ελαχιστοποίηση ενεργειακών αναγκών

1) Πολεοδομική κλίμακα

Ηλιασμός - Ηλιοπροστασία

Παρακολουθώντας την πορεία του ήλιου, είναι φανερό, ότι , αν δρόμος έχει προσανατολισμό από Βορρά προς Νότο, τότε προσφέρεται η δυνατότητα ηλιασμού εξ ίσου και στις δύο πλευρές του δρόμου. Συγχρόνως  η κυκλοφορία στον δρόμο αυτό, πεζή ή αυτοκινούμενη, γίνεται με οπτική άνεση χωρίς την θάμβωση που προκαλεί ο ανατολικός και ο δυτικός φυσικός φωτισμός.

Οι ισχύοντες όροι δόμησης, δεν διασφαλίζουν τον ηλιασμό των κτιρίων , καθώς η μεταξύ τους απόστασης ορίζεται 0 ή >2,50μ. Επειδή το επιτρεπόμενο ύψος των οικοδομών είναι 7,00 μ. , η μεταξύ τους απόσταση θα έπρεπε , σύμφωνα με τον γεωμετρικό λόγο υ/π < 0,55 , να είναι τουλάχιστον 13,00 μ. Ετσι, θα πρέπει, στην περίπτωση που το πλάτος του δρόμου δεν υπερβαίνει τα 13,00 μ.  να οριστεί υποχρεωτική πρασιά ικανού πλάτους ώστε να διασφαλιστεί αυτή η απόσταση μεταξύ των κτιρίων.

Στην περιοχή μελέτης, όπως και στο μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας, η ανάγκη ηλιοπροστασίας των υπαίθριων χώρων είναι μεγαλύτερη από αυτή του ηλιασμού, καθώς επιβάλλεται τους περισσότερους μήνες του χρόνου, (Απρίλιο έως και Οκτώβριο) .

Για την ηλιοπροστασία, τόσο των υπαίθριων χώρων όσο και των κτιριακών όγκων, σημαντικό ρόλο θα παίξει η φύτευση. Η επιλογή της κατάλληλης φύτευσης, μπορεί να προσφέρει τον επιθυμητό σκιασμό στις όψεις των κτιρίων , στους ελεύθερους χώρους και τους δρόμους τους καλοκαιρινούς μήνες, και να μην εμποδίζει τον ηλιασμό τους τον χειμώνα.

  Αερισμός – Ανεμοποροστασία

Ο αερισμός των υπαίθριων χώρων και των κτιρίων, είναι βασική παράμετρος, για την υγιεινή των χώρων, αλλά και τον δροσισμό τους. Η κατάλληλη χωροθέτηση των κτιριακών όγκων και του πρασίνου, μπορεί να προκαλέσει την ανάσχεση, την εκτροπή ή και την αύξηση της έντασης των επικρατούντων ανέμων στην περιοχή.

Οι επικρατούντες άνεμοι στην περιοχή είναι , για μεν τον χειμώνα, οι νοτιοδυτικοί , από τους οποίους ο οικισμός είν αι καλά προστατευμένος, για δε το καλοκαίρι οι ισχυροί βορειοδυτικοί (μελτέμια). Επιπλέον, το μικροκλίμα της περιοχής επηρεάζεται από την θαλάσσια αύρα, και τους καταβάτες ανέμους που έρχονται από τους δύο ορεινούς όγκους. Οι κτιριακοί όγκοι λειτουργούν ως εμπόδια στην ομαλή ροή των ανέμων, γιαυτό, καλό θα ήταν να μήν κατασκευαστούν κτίρια στη δυτική πλευρά του οικισμού, στο όριό του με την θάλασσα, προκειμένου να εισρέει ανεμπόδιστα η θαλάσσια αύρα στον οικισμό.

Επειδή, όμως, οι επικρατούντες καλοκαιρινοί βορειοδυτικοί άνεμοι πνέουν συνήθως ισχυροί ( περισσότερο από 5 m/s και συχνά περισσότερο από 10 m/s), με αποτέλεσμα να δημιουργούν  δυσάρεστο συναίσθημα στον πεζό, είναι σωστό να δημιουργηθούν οι συνθήκες ετσι ώστε οι άνεμοι να πνέουν πάνω από τα κτίρια και όχι ανάμεσά τους.

Για να επιτευχθεί αυτό , η επιφάνειά των ελευθερων χωρων  σε σχέση με το ύψος των παρακείμενων κτιρίων, θα πρεπει  να ικανοποιεί τη σχέση :

 Α χώρου / (Η κτιρίων)2 = Κ           όπου Κ, είναι μια μονοδιάστατη σταθερά που δεν πρέπει να υπερβαίνει το 6. Από την παραπάνω σχέση προκύπτει ότι η επιφάνεια των ελεύθερων χώρων δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 294 m².

Σε κάθε περίπτωση, με την φύτευση  κατάλληλης συστάδας δέντρων σε επιλεγμένα σημεία, μπορούν να κατασκευαστούν ανεμοφράκτες που θα μειώσουν την ταχύτητα του ανέμου στα ανεκτά επίπεδα.

Τα υλικά που κυριαρχούν στην υπάρχουσα κατάσταση είναι:

-     Λείες ανοιχτόχρωμες ( κυρίως λευκές) επιφάνειες στις οψεις των κτιρίων.

-     Χώμα ( εγκαταλειμμένη επιφάνεια)

-     Τσιμέντο γκρί (δρόμοι- γκρί ανοικτό)

-     Βλάστηση

-     Μαντρότοιχοι  πέτρινοι (κοκκινοκαφέ)

-     Μαντρότοιχοι  από μπετόν ( γκρί ανοικτό)

Η ανακλαστικότητα των παραπάνω υλικών κυμαίνεται από αρκετά υψηλή ( λευκοί τοίχοι 55%-75%) έως πολύ χαμηλή (εγκαταλειμμένη επιφάνεια 7%)

Με βάση τις προαναφερθείσες ιδιότητες , αυτό που χρειάζεται ουσιαστικά για τη βελτίωση της ανακλαστικότητας της περιοχής, είναι η φύτευση των εγκαταλειμμένων επιφανειών και το βάψιμο των διαμορφώσεων με ανοικτόχρωμα χρώματα, με προσοχή στο ζήτημα της θάμβωσης.

 Νερό

Η θάλασσα λοιπόν λειτουργεί ως σταθεροποιητικός παράγοντας στην θερμοκρασία της περιοχής. Μέσω της εξάτμησης, μειώνει τη θερμοκρασλια του περιβάλλονοτς και ανεβάζει το ποσοστό υγρασίας που είναι σε χαμηλά επίπεδα τους καλοκαιρινούς μήνες.

Επιπλέον στοιχεία νερού, θα χρησιμοποιηθούν σε επιλεγμένα σημεία στις διαμορφώσεις των υπαίθριων χώρων.

Πράσινο

Η βλάστηση θα χρησιμοποιηθεί ποικιλοτρόπως αξιοποιώντας όλες τις ευεργετικές ιδιότητές της. Συγκεκριμένα :

- Θα ενισχυθεί η βλάστηση γύρω από τα κτίρια και τους υπαίθριους χώρους ώστε να βελτιωθεί η θερμική άνεση μέσα και έξω από τα κτίρια.

- Θα στεγαστούν με πέργκολες και φυλλοβόλα αναρριχόμενα φυτά οι πεζόδρομοι και οι περίπατοι, ώστε να προστατεύονται οι πεζοί.

- Θα τοποθετηθεί συστάδα δέντρων στο όριο του οικισμού με τον δρόμο ώστε να μειωθεί ο θόρυβος και οι ρύποι αλλα και η ταχύτητα των ΒΔ ανέμων που πνέουν ισχυροί.

2) Κτιριακή κλίμακα

Παθητικά συστήματα

Παρά το γεγονός ότι κατά τη χειμερινή περίοδο επιδιώκονται αντίθετοι στόχοι από αυτούς της  θερινής περιόδου, ένα καλά μελετημένο κτίριο, ανταποκρίνεται σωστά και στις δύο αυτές περιόδους:

Χειμερινή περίοδος : Ελαχιστοποίηση θερμικών απωλειών, - μεγιστοποίηση θερμικών κερδών.

Εκτός της χωροθέτησης του κτιρίου,  σημαντικότατο ρόλο παίζει η θερμική προστασία του κτιρίου με την θερμομόνωση των εξωτερικών δομικών στοιχείων (τοίχοι και δώμα). Το πάχος της μόνωσης το οποίο προκύπτει από τον κτηριοδομικό κανονισμό, συνήθως δεν επαρκεί.

Η σημασία της καλής θερμομόνωσης του κτιρίου προκύπτει από έρευνες που απέδειξαν πως, ένα καλά μονωμένο κτίριο εξοικονομεί μέχρι και 80% ενέργεια σε σύγκριση με ένα μη μονωμένο κτίριο. Πολύ σημαντική επίσης είναι η σωστή διαστασιολόγηση  των κουφωμάτων. Η ηλιακή ενέργεια  εισέρχεται από τα κουφώματα και μετατρέπεται σε θερμική ενέργεια η οποία απορροφάται από το χώρο και εμποδίζεται να διαφύγει. Ετσι , ο χώρος θερμαίνεται αξιοποιώντας το φυσικό φαινόμενο του θερμοκηπίου. Η υπερδιαστασιολόγηση των κουφωμάτων της μεσημβρινής όψης ( ~60% της όψης), αυξάνει την ηλιακή πρόσοδο, και η υποδιαστασιολόγηση των βορινών, μειώνει τις απώλειες. Απαραίτητη είναι  η χρήση θερμομονωτικών διπλών υαλοπινάκων και η  μόνωση των  κουφωμάτων τη νύχτα για τον περιορισμό των απωλειών .

Η επιλογή των υλικών στις επιφάνειες πρόσπτωσης της ηλιακής ακτινοβολίας, πρέπει να γίνεται με βάση τον συντελεστή θερμοχωρητικότητάς τους που πρέπει να είναι υψηλός , προκειμένου να απορροφηθούν μεγάλες ποσότητες θερμότητας, και να αποδοθούν στον χώρο με την χρονική καθυστέρηση που χρειάζεται .

Συγχρόνως, καλό είναι , ο αερισμός του κτιρίου να μην υπερβαίνει τον αναγκαίο χρόνο, και να γίνεται τις ώρες που υπάρχει ηλιοφάνεια.

Θερινή περίοδος: Αποφυγή υπερθέρμανσης - Ελαχιστοποίηση θερμικών κερδών

Η θωράκιση του κελύφους από την εξωτερική θερμοκρασία η οποία εισέρχεται ελεγχόμενα μόνο από τα κουφώματα, είναι φανερό, ότι προστατεύει το κτίριο τόσο τον χειμώνα, όσο και το καλοκαίρι.

Η υποδιαστασιολόγηση των ανατολικών και κυρίως των δυτικών κουφωμάτων, βοηθά στην αποφυγή υπερθέρμανσης του κτιρίου, καθώς κατά τους θερινούς μήνες, υπάρχει εκτεταμένη ηλιοφάνεια από ανατολή και δύση.

Η τοποθέτηση των κουφωμάτων , ώστε να επιτυγχάνεται ο διαμπερής αερισμός του κτιρίου, είναι ο σημαντικότερος τρόπος αποβολής της θερμότητας του κτιρίου , γεγονός που έχει ακόμα καλύτερα αποτελέσματα, όταν ο αερισμός γίνεται τις βραδινές ώρες.

Η προσεκτική  φύτευση των ανοικτών χώρων  έχει πολλαπλά οφέλη για τη διαμόρφωση του μικροκλίματος και μέσα στο κτίριο, καθώς η βλάστηση, συμβάλλει στην μείωση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος χώρου, και άρα του εισερχόμενου στο κτίριο αέρα, αυξάνει την ροή του αέρα μέσω των φυλλωμάτων, και σκιάζει το κτίριο τις εποχές που αυτό χρειάζεται.

Ο μέγιστη αξιοποίηση του φυσικού φωτισμού, μπορεί να μειώσει την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος μέχρι και 30%. Τα νότια κουφώματα είναι αυτά που αποδίδουν στον χώρο μεγάλη ποσότητα φυσικού φωτισμού, ενώ τα βορινά είναι τα κουφώματα που αποδίδουν την καλύτερη ποιότητα φυσικού φωτισμού. Ετσι, η χρήση του χώρου, έχει μεγάλη σημασία στην επιλογή των κουφωμάτων. Σε κάθε περίπτωση, συνίσταται η αποφυγή των ανατολικών και δυτικών κουφωμάτων, διότι προκαλούν θάμβωση λόγω του χαμηλού ύψους του ήλιου.  Στην καλύτερη αξιοποίηση του φυσικού φωτισμού, συμβάλλει η σωστή τοποθέτηση των επίπλων ( π.χ. πάγκοι εργασίας κοντά στα κουφώματα), ενώ στη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος, συμβάλλει αποφασιστικά η αλλαγή συμπεριφοράς και των συνηθειών των κατοίκων.

Στα νέα κτίρια που θα κατασκευαστούν, προτείνεται ακόμα η κατασκευή υπόσκαφου μη μονωμένου χώρου, ο οποίος με αγωγή θα απορρίπτει τη θερμότητα τις θερμές  ημέρες και θα την μεταφέρει στους υπόλοιπους χώρους τον χειμώνα .

Ο σκιασμός των κουφωμάτων ( τα νότια με οριζόντια στοιχεία ενώ τα δυτικά κα ανατολικά με κάθετα), είναι σημαντικός παράγοντας αποφυγής της υπερθέρμανσης.

Ορθολογική χρήση

Η μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, μπορεί να επιτευχθεί με πολύ απλους τροπους  όπως :

- την καλή συντήρηση των μηχανημάτων

- την αλλαγή των ενεργειοβόρων συσκευών με άλλες λιγότερο ενεργειοβόρες ( π.χ. αντικατάσταση κλιματιστικών με ανεμιστήρες)

- την αντικατάσταση των λαμπτήρων πυρακτώσεως με ίδιας ισχύος φθορισμού χαμηλής κατανάλωσης

- το κλείσιμο του διακόπτη όταν ένας χώρος ή μια συσκευή δεν χρησιμοποιείται

Ενεργητικά συστήματα

Εφαρμογή ηλιακών συστημάτων

          Η ισχύς της ηλιακής ακτινοβολίας που προσπίπτει σε μία επιφάνεια 1m² μία ηλιόλουστη ημέρα, υπολογίζεται ότι μπορεί να φτάσει το 1KW. Από τα κλιματολογικά δεδομένα της Καλύμνου, μας προκύπτει ότι, η  ηλιοφάνεια ξεπερνά τις 3.000 ώρες, τιμή , που ξεπερνά κατα πολύ τον μέσο όρο της χώρας. Ετσι,  στην Κάλυμνο το Φ/Β σύστημα θα έχει από τις μεγαλύτερες αποδόσεις στη χώρα.

Ο  ενεργειακός σχεδιασμός του οικισμού , θα είναι βασισμένος στις ανάγκες του ήδη υπάρχοντα , αλλα και του αναμενόμενου νέου πληθυσμού, και θα φιλοδοξεί να αποδώσει σε μια γενικότερη  κοινωνικο -  οικονομική ανάπτυξη .

Μέρος των Φ/Β πανέλων  θα χρησιμοποιηθούν για να στεγάσουν του δύο μεγάλους χώρους στάθμευσης συνολικού εμβαδού 700 m².  Σύμφωνα με τους παραπάνω υπολογισμούς, η επιφάνεια αυτή μπορεί να παράγει περίπου 25 kWp. Η ισχύς αυτή είναι αρκετή να καλύψει της ανάγκες σε φωτισμό και μικροσυσκευές του παραδοσιακού πυρήνα. Για τις ανάγκες του υπόλοιπου οικισμού , θα τοποθετηθούν Φ/Β συστοιχίες στους πρόποδες του βορινού ορεινού όγκου, στα όρια του οικισμού με τον νέο δρόμο.

Επιπλέον θα εγκατασταθεί κεντρικό ηλιακό σύστημα με συλλέκτες για τη θέρμανση νερού χρήσης που θα παρέχει ζεστό νερό στις κατοικίες μέσω δικτύου αγωγών.  

ΥΠΟΔΟΜΕΣ – ΦΥΣΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ

Υποδομές

 Ύδρευση - Αποχέτευση

Οι σημερινές ανάγκες στα Αργινώντα, καλύπτονται από την υπάρχουσα γεώτρηση. Όμως, η αναμενόμενη αύξηση του πληθυσμού, θα δημιουργήσει μεγαλύτερες ανάγκες τόσο σε πόσιμο, όσο και σε νερό για τις υπόλοιπες χρήσεις.

Η κατασκευή Χωριστικού δικτύου , για τις διάφορες καταναλώσεις, θα βοηθήσει στην εξοικονόμηση σημαντικών ποσοτήτων νερού . Δύο διαφορετικά δίκτυα , θα διοχετεύουν στα κτίρια, δύο διαφορετικής ποιότητας νερό. Ένα για το πόσιμο, το οποίο θα είναι από τη γεώτρηση, η ποιότητα του οποίου θα ελέγχεται συχνά, και ένα για δευτερεύουσες βοηθητικές εργασίες όπως το πλύσιμο, το πότισμα κ.λ.π.

Ακολουθώντας το παράδειγμα του Kolding , τα λύματα του οικισμού θα υφίστανται τη βιολογική επεξεργασία που  αναλύθηκε στο 2ο κεφάλαιο, και θα καταλήγουν μέσω της άρδευσης στον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα.

Φυσικοί πόροι

Νερό

Προτείνονται συγκεκριμένα μέτρα  αντιμετώπισης του ζητήματος του νερού. Α) στην επιβράδυνση του κύκλου του νερού, Β) στον  εμπλουτισμό του υδροφορέα, και Γ) στην ορθολογική διαχείριση του πόρου.

Για την  επιβράδυνση του κύκλου, προκειμένου να αυξηθούν οι ποσότητες και να βελτιωθεί η ποιότητα του υδροφόρου ορίζοντα, προτείνεται:

- η συλλογή των απορροών :

1.        Η κατασκευή ανοικτής δεξαμενής συλλογής των απορροών του νέου περιφερειακού δρόμου που θα δημιουργήσει ένα υδατικό απόθεμα το οποίο θα διοχετευθεί στον οικισμό μέσω δεύτερου δικτύου νερού για βοηθητικές χρήσεις.

2.        Η κατασκευή επί των χειμάρρων μικρών φραγμάτων επιβράδυνσης της χειμερινής απορροής με σκοπό της αύξηση της κατείσδυσης. Το νερό των μικρών φραγμάτων θα διοχετευθεί στην προαναφερθείσα δεξαμενή.

 -  Η συλλογή των κατακρημνησμάτων.

1.        Μείωση της ταχύτητας απορροής. Αυτό θα επιτευχθεί με την κατασκευή δωμάτων και όχι κεκλιμένων στεγών, προκειμένου να  συγκρατούν περισσότερο βρόχινο νερό, καθώς οι βροχές στο νησί είναι λίγες και καταρρακτώδεις

2.        Η κατασκευή ιδιωτικών δεξαμενών συλλογής βρόχινου νερού από τα δώματα των κτιρίων. Το νερό αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για όλες τις βοηθητικές εργασίες (πότισμα, πλύσιμο κ.λ.π.)

Για τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα, προτείνεται :

- Η διοχέτευση στο έδαφος μέσω της άρδευσης, του νερού που θα προκύψει από την τριτοβάθμια επεξεργασία των λυμάτων.

- Η αποφυγή επίστρωσης επιφανειών χωρίς σοβαρό λόγο, και η επιλογή υλικών επίστρωσης με μεγάλη διαπερατότητα.

- Η εκτεταμένη φύτευση των υπαίθριων χώρων, για την διευκόλυνση της κατείσδυσης.

  Για την ορθολογική χρήση του νερού

Έχει υπολογιστεί ότι ο μέσος Έλληνας ξοδεύει ημερησίως 110 λίτρα νερό. Από αυτά, τα 30 λίτρα ξοδεύονται στο καζανάκι, και άλλα 40 για την προσωπική του υγιεινή. Η μείωση της κατανάλωσης θα επιτευχθεί:

-     τοποθετώντας καζανάκια μειωμένης ροής.

-     Με την προτίμηση της χρήσης  του ντους από το γέμισμα της μπανιέρας και τη χρήση του νερού της υδατοδεξαμενής.

-     Στις νέες οικοδομές θα κατασκευαστεί  σύστημα επανάχρησης νερού το οποίο συλλέγει το χρησιμοποιημένο νερό  του νιπτήρα και της μπανιέρας και το επαναχρησιμοποιεί στο καζανάκι.

Τοπικά υλικά

Στο πλαίσιο της ευρύτερης συζήτησης για την αειφορία, εντάσσονται οι παρακάτων αναφορές για τα τοπικά υλικά, στο βαθμό που οι σύγχρονες θεωρήσεις του βιοκλιματικού σχεδιασμού όχι μόνο δεν αντιτίθενται στις παραδοσιακές προσεγγίσεις , αλλά αντλούν από αυτές, γνώση, απλότητα και αμεσότητα.

   Η πέτρα , βρίσκεται σε αφθονία στην περιοχή, καθώς για την κατασκευή του νέου δρόμου, χρειάστηκε μεγάλος όγκος εκσκαφών. Η πέτρα αυτή θα χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή των ξενώνων και στις διαμορφώσεις των αναβαθμών και των υπαίθριων χώρων.

  Τα χαλίκια χρησιμοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό στο παρελθόν,  για την κατασκευή ψηφιδωτών στις αυλές των σπιτιών και των εκκλησιών, αλλα και για απλές επιστρώσεις, αξιοποιώντας, την αντιολισθητική τους δυνατότητα αλλά και τον μεγάλο συντελεστή  ανακλαστικότητας που έχουν λόγω του ανοιχτόχρωμου και της στιλπνότητάς τους. Η ήπια χρήση τους θα αποτελέσει πολύ καλή λύση για την επικάλυψη των πεζόδρομων, και μπορεί να συνδυαστούν με τις κροκάλες από τα σημεία απορροής των χειμάρρων.

  Το καλάμι , χρησιμοποιήθηκε πολύ  στους παραδοσιακούς οικισμούς της Καλύμνου,  εξ αιτιας  των  εξαιρετικων  θερμομονωτικων  του ιδιότητων. Αργότερα, και μέχρι σήμερα, χρησιμοποιείται για να στεγάσει πέργκολες και ανοικτούς ημιυπαίθριους χώρους.

Στην περιοχή , καλαμιές βρίσκουμε στο όριο του οικισμού με την παραλία, και στο όριο του οικισμού με τον επαρχιακό δρόμο.

Κατά την τελική επεξεργασία των λυμάτων, όπως στο Kolding, τα νερά του βιολογικού θα διοχετεύονται σε φυτείες καλαμιών για την μεγαλύτερη παραγωγή του υλικού . Έτσι , οι ποσότητες που θα παράγονται κάθε χρόνο, θα προορίζονται για την κατασκευή θερμομόνωσης των παλιών και νέων κτιρίων.

  Τα φύκια , χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν, για τις θερμομονωτικές τους ιδιότητες, αλλά και ως συνδετικό υλικό στην λάσπη. Λόγω των ανέμων, μεγάλες ποσότητες φυκιών απορρίπτονται στις παραλίες Καντούνι και Πλατύ-Γιαλός στον οικισμό Πάνορμος. Η επαναχρησιμοποίηση αυτού του υλικού στα δώματα των παλιών και νέων κτιρίων, εκτός από μονωμένα κτίρια, θα προσφέρει και καθαρές παραλίες στους επισκέπτες.

  Η πατελλιά , είναι ένα είδος αργιλοχώματος που βρισκόταν σε αφθονία, σε μια πλαγιά του Πανόρμου. Η μεγάλη του συνεκτικότητα, μεγαλώνει ακόμα περισσότερο με την προσθήκη νερού, γεγονός που το καθιστά μοναδικό υγρομονωτικό, για τη στεγάνωση του δώματος. Η χρήση του και στις όψεις των κτιρίων, τους προσέδιδε το χαρακτηριστικό λιλά χρωματισμό. Από τις τεχνικές υπηρεσίες του δήμου, γίνονται εκτεταμένες έρευνες προκειμένου να βρεθεί το ίδιο ή παρόμοιο υλικό για σημερινή χρήση.

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ – ΤΟΠΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

Παρά την ανάπτυξη του τουρισμού τις δεκαετίες ’80 και ’90, τα επαγγέλματα του πρωτογενή τομέα δεν εγκαταλείφθηκαν, ακριβώς γιατί, η Κάλυμνος δεν μπόρεσε ποτέ να ανταγωνιστεί τα γειτονικά τουριστικά νησιά στον μαζικό τουρισμό. Έτσι, παρά το γεγονός ότι ορισμένα επαγγέλματα , όπως π.χ. του σφουγγαρά, περνάνε ιδιαίτερα μεγάλη και πολυετή κρίση, εντούτοις υπάρχουν ακόμα και προσπαθούν να αναπτυχθούν.

Για παράδειγμα, την περίοδο  1995-1999 ο δήμος προχώρησε στη δημιουργία μονάδων σπογγοκαλλιέργειας, με σκοπό την εμπορική εκμετάλλευση από τους σπογγαλιείς. Ακόμα προχώρησε πειραματικά στην   καλλιέργεια  μη εμπορικών ειδών σφουγγαριού, κατάλληλων όμως για την παραγωγή φαρμακευτικών ουσιών τεράστιας ιατρικής αξίας.

.

Η πρόταση στην οποία προχωρήσαμε, χρησιμοποίησε τις πληροφορίες από την ανάλυση που προηγήθηκε με τρόπο, ώστε να παραπέμπει στη γνώση και στις μνήμες των κατοίκων και να μπορεί έτσι να είναι  οικεία και εφαρμόσιμη από τους ίδιους και  συνοψίζεται :

1) Στην αξιοποίηση των κλιματολογικών συνθηκών για την εξοικονόμηση ενέργειας και φυσικών πόρων.

2) Στη διαμόρφωση ελεύθερων χώρων για την βελτίωση του μικροκλίματος της περιοχής και της ποιότητας ζωής των κατοίκων.

3) Στην αξιοποίηση των τοπικών προϊόντων και υλικών για την κατασκευή, επισκευή και τροποποίηση του δομημένου και του ελεύθερου χώρου του οικισμού.

4) Στην  θέσπιση θεσμικού πλαισίου με δέσμη κινήτρων και αντικινήτρων, ώστε να μην τροποποιηθεί ο αγροτικός χαρακτήρας της περιοχής και η κοινωνική διαστρωμάτωση των κατοίκων.

Το πλαίσιο κατευθύνσεων που διαμορφώθηκε, είναι αρκετά γενικό ώστε να μην αφορά μόνο στον συγκεκριμένο  οικισμό που αναλύθηκε. Άλλωστε, στόχος της εργασίας εξ αρχής ήταν να δημιουργηθεί ένα μοντέλο ανάπτυξης που θα αποτελέσει πρότυπο για την ανάπτυξη και για τους υπόλοιπους οικισμούς του νησιού.

Στο βαθμό που οι κλιματικές συνθήκες δεν διαφέρουν και οι οικιστικές ανάγκες είναι παρεμφερείς, το συγκεκριμένο μοντέλο ανάπτυξης, μπορεί να βρεί εφαρμογή  σε πολλές πόλεις της περιφέρειας, δεδομένου ότι η εξοικονόμηση ενέργειας, η προστασία των φυσικών πόρων , η αξιοποίηση των τοπικών υλικών και προώθηση των τοπικών προϊόντων, είναι κυρίαρχες αρχές για μια βιώσιμη ανάπτυξη.

Παρόλα αυτά, η ανάπλαση του οικισμού, δεν μπορεί να είναι απλά ένα προϊόν σχεδιασμού ενός ατόμου ή μικρής ομάδας ειδικών.

Η κοινωνική διάσταση των μεταβολών που θα προκληθούν , αποτελεί σοβαρό ζήτημα και απαιτεί αφενός γνώση των μηχανισμών της αγοράς και αφετέρου γνώση των αντανακλαστικών των πολιτικών και κοινωνικών φορέων.

Η ευαισθητοποίηση των πολιτών , μέσα από προγράμματα ενημέρωσης για τη σπουδαιότητα της διάσωσης των φυσικών πόρων και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, αποτελεί σημαντικό παράγοντα επιτυχίας του εγχειρήματος.

Ο ακρογωνιαίος λίθος της επιτυχίας όμως, έγκειται στη διασφάλιση της αξιοπιστίας του φορέα υλοποίησης του προγράμματος, ώστε να καμφθεί η δικαιολογημένη δυσπιστία των κατοίκων. Για παράδειγμα, είναι αναμενόμενη η απροθυμία των ιδιοκτητών να παραχωρήσουν μέρος της γής τους για τη δημιουργία ελεύθερων χώρων. Η δυσπιστία αυτή, έχει τις ρίζες της στην αφερεγγυότητα των φορέων οι οποίοι , είτε εκπονούν μελέτες δίχως να τις υλοποιούν (Πολεοδομική Μελέτη Καλύμνου, Χωροταξική Μελέτη Καλύμνου) , είτε νομοθετούν χωρίς να γνωρίζουν τις συνθήκες, τις ανάγκες και τα δεδομένα ενός τόπου( Π.Δ. 694 Δ’). Συγχρόνως, δεν έχει γίνει καμία αξιόπιστη προσπάθεια προκειμένου να εκτιμηθεί ανάλογα η πολιτιστική και ιστορική αξία των κτιρίων αυτών καθώς η εμπορική τους αξία είναι μικρή  και η λειτουργικότητά τους δεν αντιστοιχεί στις σημερινές ανάγκες.

Η διασφάλιση της αξιοπιστίας θα πρέπει να έχει αναφορές τόσο στην συμμετοχή των κοινωνικών και παραγωγικών φορέων στις αποφάσεις και στην υλοποίηση του προγράμματος, όσο και στην εφαρμοσιμότητα του σχεδίου που βασίζεται στις απλές , γνωστές και προσιτές μεθόδους εφαρμογής.